ایلنا: نشریه نیوزویک در تحلیلی نوشت: در روزهای جمعه و شنبه گذشته، نیروی دریایی ایالات متحده یک ناو موشکانداز و یک کشتی پیشرفته تحقیقاتی را از تنگه تایوان عبور داد. این عملیات، اولین عبور نیروی دریایی آمریکا از این گذرگاه آبی حساس در سال 2026 است و چهارمین عملیات از آغاز دوره دوم ریاستجمهوری دونالد ترامپ در ژانویه 2025 به شمار میرود.
این اقدام در راستای تأکید مداوم واشنگتن بر حق آزادی ناوبری در آبهای بینالمللی انجام میشود و در شرایطی صورت میگیرد که فعالیتهای نظامی چین در این منطقه حساس به شدت افزایش یافته است.
تحلیلی که توسط کولین که، پژوهشگر موسسه دفاع و مطالعات استراتژیک سنگاپور، انجام شده نشان میدهد که عبور ناو "یو اس اس جان فن" و کشتی "یو اس ان اس ماری سیرز" از تنگه تایوان، چهارمین عملیات از ژانویه 2025 تا کنون بوده است. این در حالی است که در سال آخر ریاستجمهوری جو بایدن، تعداد عملیاتهای عبور از این گذرگاه به 9 مورد رسید.
در مجموع، از ژانویه 2021 تا ژانویه 2025، دولت بایدن نظارت بر 42 عملیات عبور از تنگه تایوان را بر عهده داشت. این آمار نشاندهنده کاهش چشمگیر عملیاتها از زمان بازگشت ترامپ به کاخ سفید است.
مواضع چین و آمریکا درباره حاکمیت و آزادی ناوبری
چین تنگه تایوان را بخشی از حاکمیت خود میداند، در حالی که تایوان، ایالات متحده و جامعه بینالمللی این گذرگاه آبی، که عرض آن به حدود 80 مایل میرسد، را به عنوان آبهای بینالمللی به رسمیت میشناسند.
چین اعلام کرده است که نیروهای دریایی و هواییاش به دقت تحرکات کشتیهای آمریکایی را رصد میکنند و در صورت لزوم علیه هرگونه "تهدید" واکنش نشان خواهند داد. شو چونگوا، سخنگوی فرماندهی تئاتر شرقی ارتش آزادیبخش مردمی چین، در اینباره تصریح کرده است: "نیروهای دریایی و هوایی ما برای نظارت و پیگیری تحرکات کشتیهای آمریکایی مستقر شدهاند. این امر به ما این امکان را میدهد که بهطور مؤثر واکنش نشان دهیم و وضعیت را مدیریت کنیم. ما همیشه در آمادهباش کامل خواهیم بود تا حاکمیت و امنیت ملی خود را حفظ کنیم."
از طرف دیگر، ایالات متحده بر تعهد خود به آزادی ناوبری تأکید کرده و اعلام کرده است که عبور کشتیها از تنگه تایوان نشاندهنده حمایت این کشور از آزادی ناوبری برای تمام کشورها به عنوان یک اصل بنیادی است و واشنگتن هرگونه ادعای حاکمیت یا صلاحیت قضائی که این حق را نقض کند، رد میکند.
زمینه ژئوپولیتیک و پیشبینیهای آینده
با وجود ادامه اختلافات میان واشنگتن و پکن، روابط دو کشور پس از دیدار رئیسجمهور ترامپ با همتای چینی خود، شی جینپینگ، در کرهجنوبی در اکتبر گذشته، با تنشهای کمتری روبرو شده است. در این دیدار، طرفین توافق کردند که گفتوگوهای تجاری ادامه یابد. همچنین، ترامپ به دعوت شی جینپینگ، موافقت کرد که در ماه آوریل به پکن سفر کند؛ سفری که میتواند به تقویت دیپلماسی بین دو کشور کمک کرده و به کاهش تنشهای نظامی تا حدی منجر شود.
با این حال، برخی مقامات دفاعی آمریکایی معتقدند که چین هنوز برای سناریوی نظامی آماده است. گزارشها حاکی از آن است که ارتش چین ممکن است تا پایان سال 2027 توانایی اقدام نظامی علیه تایوان را داشته باشد، هرچند این به معنای برنامهریزی برای حمله در این بازه زمانی نیست.
تنگه تایوان همچنان نقطه کلیدی تقابل استراتژیک در غرب اقیانوس آرام به شمار میرود، و تکرار عملیاتهای نیروی دریایی آمریکا نشاندهنده اراده واشنگتن برای حفظ تعادل نظامی و تضمین آزادی ناوبری در برابر جاهطلبیهای فزاینده چین در منطقه است.
