المانیتور نوشت: نیروهای آمریکایی خروج خود را از پادگان راهبردی التنف در مرز جنوبی بیابانی سوریه با اردن و عراق، در چارچوب کاهش گستردهتر حضور نظامی آمریکا در این کشور، تکمیل کردهاند.
نیروهای آمریکایی مستقر در التنف به اردن منتقل شدهاند و این امر به نیروهای همسو با دولت دمشق اجازه داده است کنترل این گذرگاه کلیدی را در چارچوب تحویل پایگاههای نظامی آمریکا در شمالشرق سوریه در دست بگیرند.
یک مقام آمریکایی به «المونیتور» تأیید کرد که نیروهای آمریکایی تا روز چهارشنبه بهطور کامل از التنف خارج شدهاند. این مقام افزود که تحویل پایگاه با تسهیل «ارتش آزاد سوریه» — شبهنظامیای که پیشتر توسط نیروهای آمریکایی در این محل آموزش دیده بود اما اکنون با دولت دمشق همسو است — انجام شده است.
وزارت دفاع سوریه نیز در بیانیهای که بامداد پنجشنبه منتشر شد، تأیید کرد که کنترل التنف را در دست گرفته است.
چرا این موضوع اهمیت دارد
خروج ارتش آمریکا از التنف فصلی از کارزار دهساله پنتاگون علیه گروه داعش را میبندد.
ماه گذشته، همزمان با عملیات تهاجمی دمشق علیه شبهنظامیان تحت رهبری کردها که پیشتر مورد حمایت پنتاگون بودند و در حالی که دولت ترامپ حمایت خود را به دولت جدید اسلامگرای سوریه معطوف کرده است، نیروهای آمریکایی مأموریتی پرمخاطره را برای انتقال هوایی حدود ۷ هزار زندانی اصلی داعش از زندانهای سوریه به عراق آغاز کردند.
این مقام آمریکایی به المونیتور گفت عملیات انتقال هوایی «تقریباً تکمیل شده است» و افزود: «ما در تضعیف داعش و هدف قرار دادن بقایای آن پیشرفت قابل توجهی داشتهایم.»
در هفتههای اخیر و همزمان با کاهش نیروها، نیروی هوایی آمریکا حملات پراکندهای را علیه مواضع مشکوک به داعش در سراسر کشور افزایش داده است؛ حملاتی که عمدتاً با استفاده از هواپیماهای مستقر در اردن انجام شدهاند.
این مقام از اعلام تعداد نیروهای خارجشده از التنف یا شمار نیروهای باقیمانده در شمالشرق سوریه خودداری کرد، اما اذعان داشت که بسته به شرایط ثبات در میدان، خروج کامل نیروهای زمینی آمریکا از سوریه امکانپذیر است. او گفت: «ما آماده خواهیم بود تا با تهدیدهای داعش که ممکن است ظهور کنند مقابله کنیم.»
زمینه
این پایگاه که در امتداد بخش دورافتادهای از بزرگراه بغداد–دمشق قرار دارد، مدتها پس از آنکه داعش تا حد زیادی از منطقه بیرون رانده شد، به نمادی از تحول مأموریت نظامی آمریکا در سوریه تبدیل شد.
این مکان در ابتدا در دوران دولت اوباما بهعنوان یک پایگاه پیشرو توسط نیروهای ویژه آمریکا برای مختل کردن خطوط تدارکاتی داعش میان سوریه و عراق ایجاد شد، اما بعدها به مرکز عملیات آموزش مخفیانه شورشیان محلی سوری توسط پنتاگون برای مقابله با داعش تبدیل شد.
این پروژه — که همزمان با برنامه مشابه و ناکام سازمان سیا برای آموزش شورشیان سوری انجام میشد — در سال ۲۰۱۶ با شکست بزرگی روبهرو شد، زمانی که چند صد نیروی آموزشدیده توسط آمریکا که از التنف اعزام شده بودند، در تلاش برای تصرف گذرگاه مرزی البوکمال از داعش، متحمل شکست خونینی شدند.
با این حال، پنتاگون تصمیم گرفت التنف را حفظ کند و این پایگاه را برای نظارت بر گسترش فعالیتهای نظامی ایران در سوریه با هماهنگی اسرائیل و اردن بازکاربری کرد.
جیمز جفری، فرستاده سوریه در دولت اول ترامپ، در جلسه استماع کنگره در سال ۲۰۱۹ گفت: «آنچه واقعاً بیش از همه ما را نگران میکند، سامانههای برونافکنی قدرت ایران است: موشکهای برد بلند، پهپادها، سامانههای راداری، توانمندیهای پدافند هوایی — که برای جنگ داخلی علیه یک نیروی مخالف سبکاسلحه ضروری نیستند.»
او افزود: «اگر به آنها اجازه داده شود با سامانههای دوربرد در آن کشور مستقر شوند، میتوانند در کنار لبنان و غزه، جبهه سومی علیه اسرائیل بگشایند.»
مقامهای پنتاگون بهطور منظم با فرماندهان ارشد اسرائیل هماهنگی میکردند، زیرا خلبانان جنگنده اسرائیلی از حریم هوایی تحت کنترل آمریکا در اطراف التنف برای انجام حملات در سوریه علیه محمولههای تسلیحاتی ایران و سامانههای پدافند هوایی رژیم اسد استفاده میکردند.
در همین حال، اجرای منطقه حائل زمینی تا شعاع ۵۵ کیلومتری پیرامون پایگاه توسط ارتش آمریکا موجب شد دهها هزار سوری ناامید که از رژیم اسد و داعش میگریختند، برای پناه گرفتن به آن منطقه روی آورند.
اردوگاه آوارگان رکبان که در سال ۲۰۱۶ و پس از بسته شدن مرز اردن با سوریه بهعنوان یک اردوگاه کوچک شکل گرفت، در اوج خود به بیش از ۶۰ هزار نفر رسید.
برای چندین سال، اکثر ساکنان رکبان به برق منظم، آب آشامیدنی جاری یا سرپناه دائمی دسترسی نداشتند و ناچار بودند به ارسالهای نامنظم مواد غذایی سازمان ملل تکیه کنند؛ ارسالهایی که اغلب تحت محدودیتهای اعمالشده از سوی دمشق به تأخیر میافتاد یا لغو میشد، زیرا رژیم اسد میکوشید آنها را برای بازگشت به مناطق تحت کنترل دولت تحت فشار قرار دهد.
ساکنان رکبان به قربانیان خاموش یک اختلاف طولانیمدت بر سر صلاحیتهای انسانی تبدیل شدند، در حالی که اردن در اقدامی ظاهراً برای جلوگیری از گسترش بیشتر اردوگاه، عرضه آب را محدود میکرد. ارتش آمریکا تا سال ۲۰۲۳ کمکهای بشردوستانه گستردهای به این اردوگاه ارائه نکرد، با وجود سالها درخواست از سوی فعالان و گروههای امدادی.
تا سال ۲۰۱۹، این پایگاه توسعهیافته — که دیگر محرمانه نبود — به هدفی آسان برای شبهنظامیان مورد حمایت ایران که به پهپادهای ساخت ایران مجهز بودند، تبدیل شد تا در برابر کارزار فشار دولت ترامپ علیه تهران واکنش نشان دهند.
در هر دو دولت ترامپ و بایدن، درباره تعطیلی التنف بحثهای دروندولتی وجود داشت. ملک عبدالله پادشاه اردن و بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل هر دو در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ از او خواستند این پایگاه را حفظ کند، ظاهراً به دلیل نگرانی از اینکه خروج آمریکا میتواند راه را برای گسترش نفوذ ایران باز کند.
محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق، نیز پس از سرنگونی بشار اسد توسط شورشیان اسلامگرا در دسامبر ۲۰۲۴، بهطور خصوصی از دولت بایدن خواست نیروهای آمریکایی را در سوریه حفظ کند، زیرا از سرایت ناامنی از آن سوی مرز در پی به قدرت رسیدن وابستگان پیشین القاعده در دمشق بیم داشت.
با این حال، پس از تثبیت دولت موقت احمد الشرع و خروج نیروهای ایرانی از سوریه در سال گذشته، مقامهای واشنگتن به این نتیجه رسیدند که این پایگاه تا حد زیادی کارکرد خود را از دست داده است. رؤسای دستگاههای اطلاعاتی عراق و سوریه نیز در نشستی در اواخر سال گذشته توافق کردند این پایگاه را بهطور مشترک اداره کنند.
گام بعدی چیست
نیروهای نظامی سوریه وارد التنف شدهاند و کنترل گذرگاه مرزی الولید در نزدیکی عراق را نیز بر عهده خواهند گرفت.
وزارت دفاع سوریه در بیانیهای اعلام کرد: «در چارچوب هماهنگی میان طرفهای سوری و آمریکایی، یگانهای ارتش عربی سوریه کنترل پایگاه التنف را در دست گرفته، پایگاه و پیرامون آن را تأمین کرده و استقرار در امتداد مرز سوریه–عراق–اردن در بیابان التنف را آغاز کردهاند.»
در این بیانیه آمده است: «نیروهای مرزبانی وزارت دفاع در روزهای آینده وظایف خود را آغاز کرده و در منطقه مستقر خواهند شد.»
این خبر در حال تکمیل است و از زمان انتشار اولیه بهروزرسانی شده است.
